Medijana, luksuzno predgrađe antičkog Naisusa, nastalo je krajem III i početkom IV veka. U periodu kada je car Кonstantin vladao Rimskim carstvom (306-337.) Medijana je doživela najveći graditeljski procvat.
Početkom IV veka, prenaseljeni Naisus gubi privlačnost za imućnije stanovnike i oni odlaze da žive na Medijani, adaptirajući stare i podižući nove vile. Vile su bile raskošno izgrađene i dekorisane mozaicima, a dvorišta i tremove krasile su fontane i skulpture božanstava. Medijana postaje luksuzno predgrađe sa razvijenom ekonomijom i poljoprivredom, na šta ukazuju ostaci: vila, silosa, zanatskog centra, vodovoda i sistema za navodnjavanje.
Vodotoranj koji je snabdevao vodom Medijanu bio je izuzetno kompleksan i napredan za taj period. Uz pomoć olovnih cevi voda je stizala do vila i punila rezervoare sistema za navodnjavanje njiva i žitnica. Drugi deo vodovodnog sistema dovodio je toplu, lekovitu vodu iz Niške Banje.
O hrišćanskoj tradiciji Naisusa, Medijane i Кonstantinovom uticaju, govori činjenica da su 2000. i 2007. godine na prostoru Medijane otkriveni ostaci dve crkve iz IV veka sa mozaikom na kome je prikazan Hristov monogram.
Nakon vladavine Кonstantina, Medijana je bila privremena rezidencija šestorici rimskih careva na njihovim putovanjima na istok: Кonstanciju (337–361.), Кonstansu (337–350.), Vetranionu (350.), Julijanu (361–363.), Valentijanu (364–375.) i Valensu (364–378.).
Vila sa peristilom
Centralno mesto na Medijani zauzima vila sa peristilom, najraskošnija i najluksuznija vila za koju se pretpostavlja da je mogla biti i privremeno boravište cara Кonstantina, budući da je često dolazio u svoj rodni grad.
Vila sa peristilom na Medijani se arhitektonski razlikuje od sličnih objekata pronađenih na teritoriji Balkana. Prema prostornom planu, rasporedu prostorija, raskošnoj dekoraciji, skulpturama i mermernim oblogama, najpribližnija je arhitekturi poznate vile cara Maksimijana na Siciliji (286 – 305).
Središnji deo vile činilo je četvorougaono dvorište okruženo tremom sa stubovima (peristil), a sam kompleks sastojao se od više građevina: svečana dvorana za prijem (aula), dve trpezarije (stibadium), terme i sauna.
O luksuzu vile govori i činjenica da su trem dvorišta, kao i većina prostorija u sklopu vile, bili popločani mozaicima. Motivi na mozaicima su uglavnom geometrijskog oblika, dok se dva interesantna figuralna prikaza – rečno božanstvo, Fluvius i glava Meduze nalaze u svečanoj dvorani za prijem. Većina prostorija imala je zidni i podni sistem grejanja glinenim cevima (hipokaust).
Na Arheološkom nalazištu „Medijana“ možete videti: kompleks vile sa peristilom (peristil, svečana dvorana za prijem, dve trpezarije, ostaci termi, mozaici), žitnicu-horreum, ostatke dve ranohrišćanske crkve iz IV veka sa mozaikom na kome je prikazan Hristov monogram.
Adresa: Bulevar Cara Кonstantina bb
Tel. +381 18 550 433+381 18 550 433
